|
กลยุทธ์การพัฒนาคุณลักษณ์ที่พึงประสงค์ของนักเรียนโดยใช้เครือข่ายวิจัยการศึกษา .. ปัจจุบันนโยบายการพัฒนาประเทศที่เน้นการพัฒนาสังคมคุณธรรมนำความรู้ โดยเร่งรัดให้สถานศึกษาทุกระดับทำการพัฒนาคุณธรรมแก่นักเรียน การพัฒนาคุณธรรมแก่นักเรียนเป็นงานที่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องต้องร่วมกันรับผิดชอบ การหวังให้โรงเรียนเป็นผู้รับผิดชอบฝ่ายเดียวในการพัฒนานักเรียนอาจจะไม่ทันการณ์ ควรพัฒนาบทบาทของผู้เกี่ยวข้องโดยเฉพาะพ่อแม่ผู้ปกครองและชุมชนให้มีส่วนร่วมในพัฒนาคุณลักษณ์แก่นักเรียนด้วย นอกจากนี้ควรมีการจัดทำแผนกลยุทธ์เพื่อพัฒนาบทบาทของผู้เกี่ยวข้อง และในปีการศึกษา 2551 โรงเรียนปรีชานุศาสน์ได้เข้าร่วม โครงการวิจัยกลยุทธ์การพัฒนาและการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณลักษณ์ที่พึงประสงค์ของนักเรียนโดยใช้เเครือข่ายวิจัยการศึกษา ซึ่งมีคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาเป็นสถาบันแม่ข่าย ผู้รับผิดชอบ โดยใช้กลยุทธ์เครือข่าย กลยุทธ์การมีส่วนร่วม กลยุทธ์การเสริมพลังอำนาจ และกลยุทธ์การบูรณาการด้วยการสร้างความร่วมมือกันระหว่าง โรงเรียน ครอบครัว (บ้าน) วัด สถาบันอุดมศึกษา และผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน จุดมุ่งหมายของโครงการวิจัยคือ การเสริมพลังอำนาจให้ผู้บริหาร ครู และพ่อแม่ผู้ปกครองมีความตระหนัก ความสามารถ และการมีส่วนร่วมในการพัฒนานักเรียนให้มีคุณลักษณ์ที่พึงประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ (1) คุณลักษณ์ด้านคุณธรรม (2) คุณลักษณ์ด้านการเรียนรู้ และ (3) คุณลักษณ์ด้านสังคม อันเป็นผลจากการพัฒนาในโครงการเร่งสร้างคุณลักษณะที่ดีของเด็กและเยาวชนไทยซึ่งได้รับการสนับสนุนโดยศูนย์คุณธรรม (สุวิมล ว่องวาณิช และคณะ, 2549) ดังรายละเอียดต่อไปนี้ คุณลักษณ์ด้านคุณธรรม หมายถึง คุณลักษณะที่เป็นสภาพความดีงามในด้านต่าง ๆ ประกอบด้วย 4 ชุด ได้แก่ 1 คุณธรรมที่เป็นปัจจัยแรงผลักดัน หมายถึง สภาพความดีงามที่ช่วยเร่งรัดให้กระทำการใดๆให้บรรลุจุดมุ่งหมายที่ตั้งไว้ ได้แก่ ความขยันหมั่นเพียร ความอดทน ความสามารถพึ่งตนเอง การมีวินัย 2 คุณธรรมที่เป็นปัจจัยหล่อเลี้ยง หมายถึง สภาพความดีงามที่ช่วยเร่งรัดให้กระทำการใด ๆให้บรรลุจุดมุ่งหมายที่ตั้งไว้อย่างต่อเนื่อง ได้แก่ ฉันทะ สัจจะ ความรับผิดชอบ ความสำนึกในหน้าที่ความกตัญญู 3 คุณธรรมที่เป็นปัจจัยเหนี่ยวรั้ง หมายถึง สภาพความดีงามที่ช่วยยึดประวิงหรือตักเตือนให้กระทำการใด ๆ ให้บรรลุจุดมุ่งหมายที่ตั้งไว้ ได้แก่ ความมีสติและรอบคอบ ความตั้งจิตให้ดี 4 คุณธรรมที่เป็นปัจจัยสนับสนุน หมายถึง สภาพความดีงามที่ช่วยส่งเสริมให้กระทำการใดๆ ให้บรรลุจุดมุ่งหมายที่ตั้งไว้ ได้แก่ ความเมตตา ความปรารถนาดีต่อกัน ความเอื้อเฟื้อต่อกันความไม่เห็นแก่ตัว ความไม่เอารัดเอาเปรียบผู้อื่น และความอะลุ้มอล่วยถ้อยทีถ้อยอาศัยกันอย่างไรก็ตาม โรงเรียนสามารถกำหนดคุณลักษณ์ด้านคุณธรรมตามคุณธรรม 8 ประการ ของรัฐบาล ได้แก่ ขยัน ประหยัด ซื่อสัตย์ มีวินัย สุภาพ สะอาด สามัคคี และมีน้ำใจ เพื่อให้ได้เด็กดี มีความรู้
โรงเรียนได้กำหนดเลือกคุณลักษณ์ที่พึงประสงค์ที่ต้องการพัฒนาให้เกิดกับนักเรียนทั้ง 3 ด้าน แล้วร่วมกันคิดค้นหา "นวัตกรรม" มาพัฒนาคุณลักษณ์ของนักเรียน ซึ่ง โรงเรียนปรีชานุศาสน์ เลือกคุณลักษณ์ที่มุ่งพัฒนา 3 เรื่อง ดังนี้
โดยการพัฒนานวัตกรรมด้านคุณลักษณ์นั้นได้ดำเนินการพัฒนาทั้งโรงเรียน ซึ่งจำเป็นต้องใช้กลยุทธ์สำคัญ ซึ่งมีแนวทางการพัฒนาดังนี้ แนวทางที่ 1 การบูรณาการกิจกรรมการพัฒนาคุณลักษณ์ที่ดีเข้าไปกับเนื้อหาวิชาต่าง ๆ เป็นการสอดแทรกการพัฒนาคุณลักษณ์ที่ดีเข้าไปในการจัดการเรียนรู้ในทุกกลุ่มสาระวิชา โดยเชื่อมโยงสิ่งที่เรียนกับคุณลักษณ์ที่ต้องการเสริมสร้างพัฒนาให้เหมาะสม เป็นการบูรณาการการพัฒนาคุณลักษณ์ที่ดีกับการจัดการเรียนรู้ปกติ ให้นักเรียนมีความรู้ควบคู่ไปกับการมีคุณธรรมจริยธรรม และค่านิยมที่พึงประสงค์ แนวทางที่ 2 การจัดกิจกรรมเสริมหลักสูตร หมายถึง กิจกรรมที่จัดนอกเหนือจากที่กำหนดไว้ในหลักสูตร ไม่ยึดติดกับเนื้อหาวิชา แต่ช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ตามหลักสูตรหรือส่งเสริมคุณลักษณ์ที่พึงประสงค์ของนักเรียน และเป็นกิจกรรมที่ทำอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ แนวทางที่ 3 การจัดกิจกรรมพิเศษเพื่อพัฒนาคุณลักษณ์ที่ดีของเด็กและเยาวชน แตกต่างจากกิจกรรมเสริมหลักสูตรตรงที่กิจกรรมพิเศษจะจัดขึ้นเป็นครั้งคราว ตามวาระ ไม่ต่อเนื่องสม่ำเสมอ และกิจกรรมดังกล่าวมักเป็นกิจกรรมที่กระตุ้นจิตสำนึกในการพัฒนาตนเอง หรือการให้สัญญากับตนเองหรือสาธารณชนในการพัฒนาตนเอง โดยกิจกรรมต่าง ๆ เหล่านี้อาจเป็นกิจกรรมที่ให้สถาบันที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาคุณลักษณ์ของนักเรียน เช่น สถาบันครอบครัว โดยให้พ่อแม่ผู้ปกครองปลูกฝังและพัฒนาคุณลักษณ์ของเด็กและเยาวชนเมื่ออยู่ในครอบครัว หรือสถาบันศาสนา สามารถใช้สถานที่สำคัญทางศาสนาทำกิจกรรมพัฒนาคุณลักษณ์ของเด็กและเยาวชนได้ ทั้งนี้ควรมีการประเมินเพื่อกำกับติดตามความก้าวหน้าในการพัฒนาคุณลักษณ์ที่ดีของเด็กในกิจกรรมต่าง ๆ ระหว่างดำเนินการอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งจะเป็นแรงกระตุ้นผลักดันให้การดำเนินการเป็นไปอย่างต่อเนื่อง และนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน |
|
|
